Sinds 2020 biedt het Volwassenenfonds Sport & Cultuur volwassenen die leven rond het bestaansminimum mogelijkheden om structureel deel te nemen aan sport- of cultuuractiviteiten. Ondertussen zijn er afgelopen jaar landelijk al meer dan 15.000 aanvragen goedgekeurd en wordt het fonds door steeds meer gemeenten in Nederland omarmd o.a. door de inzet van de provinciale coördinatoren die bij de 12 provinciale sportorganisaties werkzaam zijn. Mede door hun energie zijn er inmiddels al meer dan 100 gemeenten aangesloten.
In 2025 viert het Volwassenenfonds Sport & Cultuur haar vijfde verjaardag. Hoog tijd om eens verder in te zoomen op het succes van het fonds en hoe Sportkracht12 bijdraagt aan de groei hiervan. Tessa Brouwer (landelijk coördinator Volwassenenfonds Sport & Cultuur), Rianne Schöder & Patrick Vader (SportZeeland) en Nynke Zijlstra & Mieke Zijl (SportDrenthe) vertellen over de fysieke en sociale impact, de rol van de provinciale sportorganisaties én benadrukken hoe belangrijk het is dat meer gemeenten zich gaan aansluiten bij het fonds.
In 2019 gaf meer dan 40% van de gemeenten in een landelijke enquête aan behoefte te hebben aan een soortgelijk fonds als het toen al bestaande Jeugdfonds Sport & Cultuur, maar dan voor volwassenen. Deze uitvraag was voor Team Sportservice hét signaal om met pilotgemeenten aan de slag te gaan. Nadat deze pilot een succes bleek, werd al snel het Volwassenenfonds Sport & Cultuur opgericht.
Omdat Team Sportservice onderdeel is van Sportkracht12, was het direct voor de hand liggend om het Volwassenenfonds Sport & Cultuur vervolgens landelijk uit te rollen, in samenwerking met Sportkracht12. Binnen Sportkracht12 zijn immers alle provinciale sportorganisaties (afgekort: PSO) met elkaar verbonden. Voor hen was het niet lang nadenken of er kansen lagen voor het fonds in hun provincies.
Patrick Vader (Manager Sport & Bewegen bij SportZeeland) vertelt bijvoorbeeld: “Als organisatie vinden wij het belangrijk dat iedereen in onze samenleving, ongeacht hun financiële situatie, toegang heeft tot sport en cultuur. Bovendien sluit het Volwassenenfonds perfect aan bij onze missie om drempels weg te nemen en inclusiviteit te bevorderen”. Daar sluit Mieke Zijl (Directeur-Bestuurder SportDrenthe) zich helemaal bij aan en voegt toe: “Door de focus op sociale inclusie, gezondheid en participatie, draagt het fonds bij aan de missie van SportDrenthe: met de inzet van Sport en Bewegen iedereen in Drenthe inspireren om in beweging te komen en te blijven, zodat we bijdragen aan een sterke en vitale samenleving”.
Om ervoor te zorgen dat het Volwassenenfonds Sport & Cultuur op een gestructureerde manier werd uitgerold, werd binnen iedere PSO een provinciaal coördinator aangesteld. Nynke Zijlstra vervult deze rol in provincie Drenthe en vertelt hierover het volgende:
“Ik ben hét aanspreekpunt voor gemeenten en intermediairs, coördineer aanvragen en ondersteun gemeenten bij hun betrokkenheid bij het fonds. Daarnaast zorg ik o.a. voor rapportages en informeer ik niet-aangesloten gemeenten regelmatig over het fonds. En wanneer een nieuwe gemeente wil aansluiten, regel ik alles omtrent de overeenkomst”.
Nynke Zijlstra – SportDrenthe
De provinciale coördinatoren werden, en zijn nog steeds, verantwoordelijk voor de uitvoer van de regeling binnen hun eigen provincie en het contact met de gemeenten. Op deze manier werden vanaf het begin af aan de bestaande sterke regionale en provinciale relaties gebruikt om het fonds uit te rollen, zónder dat er een nieuwe schakel in de keten kwam.
Zo onderstreept ook Tessa:
“De kracht van het Volwassenenfonds Sport & Cultuur is dat het een landelijk platform is dat zich richt op structurele activiteiten waarbij we gebruik maken van de bestaande infrastructuur via de provinciale sportorganisaties naar de gemeenten en inwoners toe”.
Tessa Brouwer – Landelijk coördinator Volwassenenfonds Sport & Cultuur
De provinciale coördinatoren zijn de drijvende krachten achter de het succes binnen hun provincie. Via hun bestaande netwerk binnen Sportkracht12 spreken zij ook regelmatig met de andere provinciale coördinatoren en dat wordt als zeer positief ervaren. Nynke:
“De samenwerking is van grote waarde, omdat we ervaringen en goede voorbeelden met elkaar uitwisselen; zo hebben we bijvoorbeeld van SportZeeland een format ontvangen om cijfers op een leuke en toegankelijke manier te presenteren aan gemeenten. Het delen van kennis en ervaringen draagt niet alleen bij aan het vergroten van ons bereik, maar versterkt ook de samenwerking met intermediairs, gemeenten en aanbieders“.
Provinciaal zorgt de coördinator, samen met toegewijde collega’s en intermediairs binnen de aangesloten gemeenten, ervoor dat drempels om deel te nemen aan sportieve of culturele activiteiten voor duizenden mensen worden verlaagd of zelfs weggenomen en dat aanvragen van inwoners snel en goed worden behandeld. Dat leidt tot veel inspirerende verhalen en successen, niet alleen op fysiek vlak maar juist ook op sociaal gebied.
Zo vertelt Nynke over hoe het fonds voor hun inwoners niet alleen bijdraagt aan de fysieke gezondheid, maar ook zorgt voor sociale impact: “Ik hoorde van een intermediair onlangs het verhaal van een inwoner die via het fonds lid werd van een dansgroep. Door deze deelname veranderde vervolgens niet alleen zijn gezondheid, maar deed hij ook veel nieuwe sociale contacten op”. Verhalen als deze benadrukken de rol van sport en bewegen en hoe dit bijdraagt aan de fysieke en mentale gezondheid.
Ook in Zeeland groeit het Volwassenenfonds Sport & Cultuur hard. Zo was eind 2024 77% van de Zeeuwse gemeenten aangesloten bij het fonds en zijn ze goed op weg om in 2025 de 100% te bereiken. Daarnaast zien zij ook een flink stijgende lijn in het aantal aanvragen dat in de afgelopen jaren door inwoners is gedaan.
“Een hoogtepunt was de uitreiking van de 1000e aanvraag van een inwoner, een mijlpaal die voor ons nogmaals bevestigde hoe belangrijk en effectief het fonds is. De desbetreffende mevrouw was die dag ook aanwezig en gaf aan dat ze veel plezier ervaarde door weer sportief bezig te zijn. Haar fysieke gezondheid was verbeterd en ze had veel meer zelfvertrouwen gekregen.”, aldus Rianne.
Met het vijfjarig jubileum op de agenda, kijkt Tessa vol trots terug op de afgelopen jaren. Tessa:
“Ik ben er het meest trots op dat we in 5 jaar tijd al zoveel hebben bereikt en hoe we dit met alle provinciale sportorganisaties zo sterk hebben neergezet. Hierdoor hebben we gewoon meer dan 15.000 mensen de kracht van sport en cultuur kunnen laten ervaren! Als we geen samenwerking hadden met Sportkracht12, hadden we nooit de vliegende start gehad die we nu hebben gemaakt”.
Ook de komende vijf jaar zetten (de professionals van) Sportkracht12 en het Volwassenenfonds Sport & Cultuur zich in om nóg meer gemeenten aan te laten sluiten bij het fonds. En dat is nodig:
“Doordat meer gemeenten zich aansluiten, vergroten we niet alleen de impact maar bouwen we aan een infrastructuur waarin iedereen een plek heeft. Samen verlagen we drempels voor deelname aan sport en cultuur, versterken we sociale cohesie en zorgen we ervoor dat volwassenen de kans krijgen om te bewegen, te groeien en te genieten van cultuur”, aldus Mieke.
Ben je op zoek naar meer informatie over (de mogelijkheden van) het Volwassenenfonds Sport & Cultuur binnen jouw gemeente? Ga dan naar de website van het Volwassenenfonds of neem contact op met de provinciale sportorganisatie in jouw provincie.
Benieuwd of jouw gemeente al is aangesloten? Raadpleeg hier dan meteen de gemeentechecker.
jongeren en organisaties bouwen samen
aan een weerbare samenleving met mdt
MDT (Maatschappelijke Diensttijd) is een initiatief van de Nederlandse Rijksoverheid, in samenwerking met jongeren en organisaties uit verschillende sectoren van de samenleving. Dit initiatief daagt jongeren uit om zich in te zetten voor de maatschappij, terwijl zij tegelijkertijd persoonlijke vaardigheden ontwikkelen en hun netwerk uitbreiden.
“MDT heeft bewezen een grote impact te hebben op zowel jongeren als de samenleving.”
Een van de projecten binnen de Maatschappelijke Diensttijd is Wereldmeiden – Wereldgozers. In dit project nemen jongeren tussen de 14 en 28 jaar, jongeren met een vluchtelingenstatus mee naar verschillende sportverenigingen binnen hun gemeente. De insteek van Wereldmeiden – Wereldgozers MDT? Op een gezonde, leuke en sportieve manier elkaar én elkaars cultuur leren kennen, nieuwe sociale contacten op doen en de jongeren kennis laten maken met de sport en de sportinfrastructuur in Nederland.
Bijna alle provinciale sportorganisaties leveren een bijdrage aan dit project, bijvoorbeeld door provinciale en/of gemeentelijke coördinatie van het project. We ervaren in deze rollen de toegevoegde waarde van MDT-projecten, waaronder Wereldmeiden – Wereldgozers.
Mede dankzij deze inspanningen ondersteunen wij MDT (Maatschappelijke Diensttijd), zeker nu het voortbestaan van Maatschappelijke Diensttijd onder druk staat. Laten we samen streven naar nog meer kansen voor jongeren om zich o.a. via sport te ontwikkelen en zich in te zetten voor anderen. Zo bouwen we samen aan een betere toekomst voor iedereen.
Voor meer informatie over de impact van de Maatschappelijke Diensttijd, bekijk de factsheet hieronder.
De campagne “Sport gaat niet vanzelf” is een initiatief van NOC*NSF, KNVB, Platform Ondernemende Sportaanbieders, Maatschappelijke Organisaties Sport, Sportkracht12 en Vereniging Sportbedrijven Nederland.
Maatschappelijk rendement van sport nu onvoldoende verzilverd:
Het maatschappelijk rendement van sport kan en moet veel beter benut worden. Het positieve effect van sport op de mentale en fysieke gezondheid, de sociale cohesie en kansengelijkheid wordt niet of nauwelijks ingezet. Integreer sport daarom stevig in het regeerakkoord en binnen meerdere beleidsterreinen. Dat is de oproep vanuit de gezamenlijke sportsector onder de leus ‘Sport gaat niet vanzelf. Politiek, kom in beweging!’.
Het is voor iedereen duidelijk dat sport een positief effect heeft op de samenleving. De sympathie voor de sector is groot. Toch wordt sport niet strategisch ingezet om de impact ervan optimaal te benutten bij grote maatschappelijke vraagstukken. Denk bijvoorbeeld aan de stijgende zorgkosten, toenemende polarisatie en kansenongelijkheid.
Tien miljoen mensen in ons land sporten wekelijks. Maar de sport staat onder druk; de sportdeelname in kwetsbare groepen loopt terug, de armoede neemt toe, er is minder ruimte om te sporten, er zijn te weinig vrijwilligers en medewerkers beschikbaar én sport ontbreekt in de beleidsnota’s die niet specifiek over sportbeleid gaan.
De sportsector doet daarom in de volle breedte* een dringend beroep op politici om sport en bewegen als serieus beleidsinstrument in te zetten. Op de beleidsterreinen gezondheidszorg en onderwijs, maar ook bij het inrichten van de publieke ruimte en het natuurbeleid. Sportprofessionals en sportlocaties die overdag minder gebruikt worden, kunnen bijvoorbeeld binnen het onderwijs worden ingezet. Zo stimuleer je jongeren, die sinds corona minder zijn gaan bewegen, op een laagdrempelige manier om te sporten. En ook de mogelijkheid om te sporten en bewegen in de directe omgeving – van fietsstraten tot jeu de boules banen – heeft een positief effect op de gezondheid en de sociale cohesie. Het lijkt logisch, toch komen de woorden sport en bewegen in het Nationaal programma Leefbaarheid en Veiligheid bijvoorbeeld nauwelijks voor.
Met de campagne ‘Sport gaat niet vanzelf. Politiek, kom in beweging!’ zal de sportsector de komende periode, maar zeker ook na de verkiezingen volop zichtbaar zijn. Ook topsporters zetten zich in, onder andere door met lijsttrekkers in gesprek te gaan over sport. De campagne richt zich namens 10 miljoen sportende Nederlanders op politici en alle betrokkenen bij de toekomstige formatie en de schrijvers van het regeerakkoord.
*De campagne “Sport gaat niet vanzelf” is een initiatief van NOC*NSF, KNVB, Platform Ondernemende Sportaanbieders, Maatschappelijke Organisaties Sport, Sportkracht12 en Vereniging Sportbedrijven Nederland. En tot stand gekomen met medewerking van kennispartners Kenniscentrum Sport en Bewegen en Mulier Instituut.
Zoveel mogelijk inwoners laten genieten van sporten en sportief bewegen: dat is waar de Nationale Sportweek van 15 tot en met 24 september 2023 om draait. We willen iedereen ongeacht leeftijd, achtergrond en niveau inspireren en daarnaast sport toegankelijker maken voor mensen die normaal gesproken minder interesse hebben in sport. De provinciale sportorganisaties grijpen de Nationale Sportweek daarom aan om het nieuwe sportseizoen te openen met allerlei sportieve activiteiten. ”Zo willen we samen met de lokale sportaanbieders iedereen inspireren om (weer) te gaan sporten en sportief bewegen”.
Het thema van de Nationale Sportweek is ‘sport geeft je een boost’. Alle inwoners van Nederland kunnen tijdens de Nationale Sportweek kennismaken met verschillende sportaanbieders en hun activiteiten.
Binnen Sportkracht12 werken de 12 provinciale sportorganisaties gezamenlijk aan een gezond en sportief Nederland. Wij zijn trots op het aanbod en de extra aandacht die vanuit de Nederlandse provincies wordt geschonken aan de Nationale Sportweek.
Wil je meer algemene informatie over de Nationale Sportweek? Kijk dan op: www.nocnsf.nl/nationale-sportweek
Op 1 juni is de visie op de toekomst van de arbeidsmarkt sport vastgesteld door de deelnemers aan de Human Capital Agenda tafel. De sector, waarin 100.000 mensen werken, kenmerkt zich door veel kleine cao’s, te veel kleine banen, gemiddeld mindere arbeidsvoorwaarden dan in aanpalende sectoren en een (te) hoge uitstroom op jonge leeftijd.
De deelnemers aan Human Capital Agenda tafel hebben de ambitie om dit beeld te veranderen. De inzet is dat de kwaliteit van de dienstverlening in de sector aanzienlijk gaat stijgen. Dit is een cruciale randvoorwaarde om de betekenis van sport en bewegen in de samenleving te vergroten. De belangrijkste doelen uit de visie zijn:
Parallel aan de ontwikkeling van de visie zijn er al diverse activiteiten in gang gezet, zoals een CAO-vergelijking, een toolkit voor professionaliseren van sportverenigingen (op basis van best practices), ontwikkeling van functie en opleidingsprofielen (mbo en hbo), samenwerking met andere sectoren en de ontwikkeling van één functiehuis.
Naast onze eigen inbreng, zijn de volgende partijen betrokken bij de HCA tafel:
Hogescholen Sport Overleg (HSO), Mbo-opleidingen Sport en Bewegen, Werkgevers in de Sport (WOS), Landelijke Academie Buurtsportcoaches, NOC*NSF, Netwerk in de Sport, Platform Ondernemende Sportaanbieders, FNV Sport en Bewegen, WIJ Buurtsportcoaches, Ministerie van VWS.
Het ministerie van VWS heeft in 2022 op verzoek van de sector de Human Capital Agenda tafel mogelijk gemaakt. Minister Helder zegt als reactie op de visie het volgende:
“Een gezonde arbeidsmarkt is de basis voor een gezonde sport- en beweegsector. Het doet mij daarom erg goed om te zien dat de branche, die met steun vanuit VWS verenigd is in de Human Capital Agenda Sport en Bewegen, een volwaardige en breed gedragen visie heeft opgeleverd voor een gezonde arbeidsmarkt in de sport. In het bijzonder de concrete knelpunten en acties die benoemd worden in deze visie laten zien dat het de sportwereld menens is. En deze ambitieuze instelling om knelpunten zoals versnippering van contracten en hoge uitstroom van jonge medewerkers aan te pakken, blijf ik dan ook waar mogelijk van harte ondersteunen.”
Reactie Sportkracht12 op de Human Capital Agenda:
“De HCA richt zich op professionalisering van de sector. Een sector die zich kenmerkt door een grote diversiteit van rollen, doelgroepen, thema’s en stakeholders, maar waarbij het hoger gelegen doel nl. Nederlanders met behulp van sport en bewegen fit en vitaal te houden. Vanuit die intrinsieke motivatie vervullen veel professionals meerdere rollen binnen hun werkveld. De leden van Sportkracht12 zijn werkgever van veel van dit soort duizendpoten en daarom van nature altijd al bezig met onderwerpen als een leven lang leren en het investeren in menselijk kapitaal. Immers ons werk vereist kwalitatief hoogwaardige professionals, of het nu gaat om iets te betekenen voor kwetsbare doelgroepen of het versterken van sportaanbieders. De ontwikkelingen binnen de HCA zorgen in samenhang met elkaar voor minder versnippering en daardoor meer eenduidigheid en efficiency. Dit komt de effectiviteit van onze medewerkers ten goed en biedt hen tegelijkertijd meer perspectief. Een win-win situatie dus!”
Op dinsdag 13 juni 2023 kwamen professionals van de verschillende provinciale sportorganisaties (PSO’s) in het Golden Tulip in Nijkerk opnieuw bij elkaar voor weer een inspirerende Sportkracht12 bijeenkomst.
De middag werd gestart met een presentatie over de Beweegalliantie verzorgd door Johan Annema. Na een korte inleiding over de Beweegalliantie werden de aanwezigen uitgedaagd om in kleine groepen na te denken over obstakels die (mogelijk) bij Nederlanders bestaan om te gaan bewegen én wat er nodig zou zijn om deze obstakels weg te halen.
Met de Beweegalliantie kan er namelijk meer maatschappelijke aandacht en actie voor bewegen komen. Hiermee doen ze recht aan het belang van dit thema bij het bevorderen van de gezondheid van Nederlanders. De focus van de Beweegalliantie ligt op betere samenwerking tussen departementen, alliantiepartners en lokale initiatieven.
Meer bewegen is onderdeel van het Nationaal Preventieakkoord met als uiteindelijke doel dat in 2040 75% van de Nederlanders voldoet aan de beweegrichtlijnen.
De Beweegalliantie zorgt dat partijen en organisaties structureler impact kunnen hebben door de kracht van elkaars netwerk te benutten. Samen slechten we obstakels, schalen we succesvolle en vernieuwende initiatieven op en maken we structurele problemen en kansen inzichtelijk bij beleidsmakers en politici Meer informatie over de beweegalliantie
De komende periode gaan de beweegalliantie en SK12 in gesprek over het vervolg van de samenwerking. De input die is opgehaald uit deze bijeenkomst wordt verwerkt en aan de hand daarvan worden de vervolgstappen bepaald.
Na het algemene deel splitsten de expertteams zich op om aan hun individuele vraagstukken te werken. Er vonden brainstormsessies plaats, er werden afspraken gemaakt en de samenwerking tussen de verschillende PSO’s kreeg een vervolg. Al met al was het een succesvolle middag!Voor
Voor een sfeerimpressie, zie onderstaande foto’s.
Op dinsdag 6 december kwamen professionals van de verschillende provinciale sportorganisaties (PSO’s) samen in Topsportcentrum Almere voor een inspirerende middag. Tijdens deze middag werd met elkaar gesproken over hoe we samen verder willen gaan bouwen aan Sportkracht12 als landelijk orgaan met een regionaal en lokaal dekkend netwerk. Hiervoor hebben de tien expertgroepen op de verschillende thema’s in werksessies met elkaar gesproken over doelen en plannen voor de komende jaren.
Samen met elkaar werken aan een gezond en sportief Nederland, daar zetten we ons voor in!
